Regels voor het gebruik van Vacuumzuigers

Veilig werken met vacuümheffers volgens EN 13155 en de Arbocatalogus Glaszetten

1. Normkader en basisprincipe

Volgens de Europese norm EN 13155 moeten vacuümheffers die worden gebruikt voor het hijsen van lasten voorzien zijn van een veiligheidsvoorziening die voorkomt dat de last valt bij vacuümverlies.
De norm staat twee uitvoeringen toe:

1. Secundaire borging: een onafhankelijke mechanische voorziening, zoals hijsbanden, vanglijnen of valbeveiliging, die de last opvangt bij vacuümverlies. Bij de vacuumheffers van Gevelridder zijn hier voorzieningen aangebracht om deze aan te brengen.

2. Dubbel vacuümcircuit: twee volledig gescheiden systemen, elk met een eigen vacuümpomp, vacuümreservoir, terugslagklep en visueel/akoestisch waarschuwingssignaal.

Een dubbel vacuümsysteem zorgt ervoor dat bij uitval van één circuit het andere circuit de last veilig blijft vasthouden.

2. Veiligheidsvisie van Gevelridder

Bij Gevelridder geldt als uitgangspunt dat de last altijd secundair wordt beveiligd.
Zelfs bij gebruik van een dubbel vacuümsysteem heeft een secundaire borging een belangrijke veiligheidsfunctie: een dubbel circuit voorkomt vacuümverlies, maar niet dat een ruit scheurt, wegglijdt of breekt. Onder andere  TÜV is van mening dat te allen tijde er een secundaire beveiliging moet worden aangebracht, onafhankelijk of we een dubbel of enkel systeem hebben.

Indien een secundaire borging en/of een dubbel vacuümsysteem uitvoeringstechnisch niet mogelijk is, moet dit expliciet worden verantwoord in de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) van het project.

3. De rol van de RI&E

Een RI&E (Risico-Inventarisatie & Evaluatie) vormt het fundament van veilig werken.
Hierin worden alle risico’s beoordeeld die het werken met glas en vacuümheffers met zich meebrengt. Op basis van die beoordeling worden passende maatregelen gekozen, zoals:

• Type vacuümsysteem (enkel of dubbel circuit);

• Noodzaak van extra hijsbanden of vanglijnen;

• Afbakening van het valgebied;

• Maximale hijshoogte;

• Omgevingsfactoren zoals wind, helling en stabiliteit.

Een actuele, goedgekeurde RI&E is wettelijk verplicht (Arbowet art. 5) én praktisch noodzakelijk om aan te tonen dat de gekozen veiligheidsmaatregelen aansluiten op het werkelijke risico. Dit ter verantwoordelijkheid van het bouwteam.

4. Toepassing op Gevelridder-modellen

De SirLiftalot-serie en KIM-serie vacuümheffers van Gevelridder zijn ontwikkeld voor toepassingen met een laag risicoprofiel, zoals werkplaatsen of binnenruimtes waar de onderzijde van het glas zich lager dan 1,8 meter boven de vloer bevindt.

Gebruik in andere situaties wordt uitsluitend toegestaan op basis van een actuele RI&E en met naleving van onderstaande voorwaarden:

• De zuiger moet voortdurend in zicht van de bediener blijven;

• Het vacuümniveau moet continu visueel gecontroleerd worden;

• Hijsen boven de eerste verdieping is met deze types niet toegestaan;

• Voor hogere of risicovollere toepassingen moet worden overgestapt op een industrieel vacuümsysteem met dubbel circuit én secundaire borging volgens het 1-2-3-systeem.

5. Het 1-2-3-veiligheidssysteem

Om duidelijkheid te bieden over de juiste veiligheidsmaatregelen hanteert Gevelridder  het 1-2-3-veiligheidssysteem.

Gevelridder-zuigers mogen uitsluitend worden gebruikt binnen niveau 1 (KIm150 en SirLiftAlot150 en 2 voor de KIM250 en SirLiftAlot 4.
Voor niveau 3-toepassingen zijn zwaardere industriële systemen vereist.

Het 1-2-3-systeem is een praktisch hulpmiddel dat aansluit bij het risicogestuurde veiligheidsdenken van de Arbocatalogus en de Eurocode-consequence-classes (CC1–CC3): hoe groter het risico, hoe zwaarder de veiligheidsmaatregelen.

6. Aanvullende Nederlandse eisen

Volgens de Arbocatalogus Glaszetten en de Arbowetgeving geldt aanvullend:

• Er mag nooit onder een hangende last worden gewerkt;

• Het valgebied moet altijd worden afgezet of vrijgehouden;

• Alle vacuümheffers moeten jaarlijks worden gekeurd conform EN 13155 en de Machinerichtlijn 2006/42/EG.

7. Samenvatting

Bij Gevelridder staan veiligheid, verantwoordelijkheid en transparantie centraal.
Volgens de Arbowet en het Arbobesluit is de werkgever verplicht om voor elk project een actuele RI&E op te stellen, inclusief de specifieke risico’s van het werken met vacuümheffers. Deze taak ligt bij de veiligheidscoördinator of de aangewezen verantwoordelijke op de bouwplaats.

Door het 1-2-3-veiligheidssysteem, voortdurende visuele controle en duidelijke afbakening van de werkzone ontstaat in elke situatie de juiste balans tussen veiligheid, werkbaarheid en betrouwbaarheid.